درمان زگیل تناسلی (HPV)
زگیل تناسلی که توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به ویژه تیپهای 6 و 11 ایجاد میشود، یکی از شایعترین عفونتهای مقاربتی است .
هدف از درمان
هدف اصلی درمان، از بین بردن زگیلهای قابل مشاهده است. توجه به این نکته ضروری است که درمانهای موجود ویروس را به طور کامل از بدن پاک نمیکنند و ممکن است زگیلها عود کنند، زیرا ویروس در سلولهای پوست باقی میماند .
آیا همیشه به درمان نیاز است؟
خیر. در حدود 30-20 درصد موارد، زگیلها طی 6-3 ماه بدون هیچ درمانی خودبهخود از بین میروند . با این حال، بسیاری از افراد به دلیل ظاهر ناخوشایند، مسری بودن یا ناراحتی ناشی از زگیل، درمان را انتخاب میکنند.
روشهای اصلی درمان
روشهای درمانی به دو دسته کلی داروهای موضعی (قابل استفاده توسط بیمار) و روشهای تخریبی (توسط پزشک) تقسیم میشوند. انتخاب روش به اندازه، تعداد، محل زگیلها و ترجیح بیمار بستگی دارد .
1. داروهای موضعی (قابل استفاده در منزل)
این داروها معمولاً برای زگیلهای نرم و کوچک در نواحی خارجی تناسلی مناسب هستند.
– پودوفیلوتوکسین (Podophyllotoxin): به صورت محلول 0.5% یا کرم 0.15%. بیمار دو بار در روز به مدت 3 روز متوالی و سپس 4 روز استراحت (یک سیکل) استفاده میکند. این سیکل تا 4 بار تکرار میشود. میزان پاسخ کامل حدود 60-50% است .
– نکته: گرانقیمتترین گزینه نیست و اثربخشی خوبی دارد .
– ایمیکوییمود (Imiquimod): کرم 5% که سیستم ایمنی را برای مبارزه با ویروس تحریک میکند. هفتهای 3 بار (مثلاً یک شب در میان) هنگام خواب روی زگیل مالیده میشود و 6-10 ساعت بعد با آب و صابون شسته میشود. درمان تا 16 هفته ادامه مییابد. میزان پاسخ کامل حدود 50-40% .
– عوارض:قرمزی، خارش و التهاب در محل مصرف شایع است .
– سین کاتچینها (Sinecatechins) – عصاره چای سبز: پماد 10%. سه بار در روز استفاده میشود. بر اساس آخرین شواهد سازمان جهانی بهداشت، اثربخشی آن نسبت به سایر گزینهها کمتر است و میزان پاسخ کامل حدود 15% گزارش شده است .
2. روشهای تخریبی (توسط پزشک)
این روشها معمولاً برای زگیلهای بزرگتر، سفتتر یا مقاوم به درمان اولیه استفاده میشوند.
– کرایوتراپی (فریز کردن با نیتروژن مایع):یکی از رایجترین و مؤثرترین روشهای خط اول. پزشک با استفاده از پنبه یا اسپری، زگیل را منجمد میکند. معمولاً به چند جلسه (هر 1-2 هفته) نیاز دارد. میزان پاسخ کامل حدود 75-42% .
– مزیت:در بارداری نیز بیخطر است .
– عوارض: درد حین کار، تاول، تغییر رنگ پوست (هیپوپیگمانتاسیون) .
– الکتروکوتر (سوزاندن با جریان برق): با بیحسی موضعی انجام میشود و زگیل با جریان برق سوزانده میشود. میزان موفقیت بالایی دارد (تا 71%) .
– جراحی (برش با چاقو یا قیچی): دارای بیشترین میزان موفقیت (63-91%) و کمترین میزان عود است. با بیحسی موضعی انجام میشود .
– لیزر CO₂: معمولاً برای زگیلهای گسترده یا عودکننده. نیاز به بیحسی موضعی یا عمومی دارد. نرخ پاکسازی بیش از 90% است اما میزان عود میتواند تا 40% برسد .
– اسید تری کلرواستیک (TCA) 80-90%: محلول سوزاننده که توسط پزشک روی زگیل مالیده میشود. در بارداری قابل استفاده است. معمولاً به جلسات مکرر نیاز دارد .
درمان در شرایط خاص
– بارداری: زگیلها در بارداری ممکن است بزرگتر و پرخونتر شوند. مصرف داروهای موضعی مانند پودوفیلوتوکسین و ایمیکوییمود در بارداری ممنوع است. روشهای انتخابی، روشهای فیزیکی و بیخطر مانند کرایوتراپی، TCA یا جراحی هستند .
– نقص سیستم ایمنی: در افراد مبتلا به HIV یا سایر موارد نقص ایمنی، زگیلها معمولاً مقاومتر هستند و عود بیشتری دارند. ممکن است به ترکیبی از روشها و دوره درمان طولانیتر نیاز باشد .
عود و درمان مجدد
عود زگیل تناسلی بسیار شایع است (تا 40-30% موارد). اگر زگیلها عود کردند، میتوان روش درمانی را تغییر داد یا ترکیبی از روشها را به کار برد. وجود عودهای مکرر لزوماً به معنای بیاثر بودن درمان نیست، بلکه ماهیت نهفته ویروس را نشان میدهد .
پیشگیری با واکسن
واکسن HPV (نوع 9 ظرفیتی) در پیشگیری از زگیل تناسلی (ناشی از تیپهای 6 و 11) بسیار مؤثر (بیش از 99%) است و به افراد 9 تا 45 ساله توصیه میشود. توجه داشته باشید که واکسن، عفونت موجود را درمان نمیکند، اما از ابتلا به تیپهای جدید و ایجاد زگیل در آینده جلوگیری مینماید .
نکته نهایی:انتخاب بهترین روش درمانی به عوامل متعددی بستگی دارد. حتماً با یک پزشک متخصص پوست، زنان، اورولوژی یا پزشک مرکز بیماریهای رفتاری مشورت کنید. خوددرمانی با محصولات بدون نسخه میتواند خطرناک باشد.